7.FAKTUALNOŚĆ - aspekt aksjologiczny

CZTERY UJĘCIA FAKTUALNOŚCI

1.Ujęcie z pozycji osiągniętego celu - faktualność jest takim zespołem podejmowanych czynności, które utrwalają więzi człowieka z prawdą i dobrem - jawi się ona tu jako ochrona interfaktu odnoszącego człowieka do tego co prawdziwe i dobre. Faktualność to nie relacja, ale zespół czynności podejmowanych przez człowieka który chce zachować wierność faktom.

2. Faktualność to proces doskonalenia powiązań między człowiekiem oraz prawdą i dobrem faktów materialnych. Nie może być ona jednak doskonaleniem samej więzi z faktem, jest raczej zmianą relacji, porzuceniem tego, co nie jest prawdziwe i dobre w fakcie.

3.Faktualność jako zespół czynności utrwalających relacje wymaga wskazania podmiotu i kresu relacji. Podmiotem jest człowiek, a kresem jest prawda i dobro faktów, na które reagują w człowieku jego intelekty i władze decyzyjne. Wyzwala się w wyniku tej relacji umiejętność sprawnego rozpoznawania prawdy i zarazem rozpoznawania wywołanych przez tę prawdę dobrych skutków w człowieku. Faktualność jest usprawnieniem człowieka w umiejętności utrwalania więzi człowieka z prawdą i dobrem faktu materialnego.

4.Faktualność jako utrwalanie w człowieku jego wolności, która oznacza że człowiek jest podmiotem wszystkich podejmowanych czynności, jego wolność polega na wierności prawdzie i dobru faktu materialnego.

FAKTUALNOŚĆ
faktualność władz poznawczych jest skutkiem uprawiania faktualizmu, który wiąże władze poznawcze i decyzyjne człowieka z faktem w trakcie jest ludzkiej praxis. Faktualność pełni ważną rolę w odniesieniu do człowieka i innych nauk o człowieku. Faktualność jest skutkiem ludzkiej praxis - wiązania się człowieka z faktem. Faktualność władz poznawczych jest uzyskiwaniem usprawnień zalecanych przez faktonomię, i służy uzyskiwaniu przez człowieka dojrzałej osobowości, wskazuje na czynności dzięki którym realizuje się faktualność intelektu i wychowanie władzy decyzyjnej.

Faktualność władz poznawczych jest praktykowaniem zasady wyboru czynności usprawniających intelekty człowieka w wierności prawdzie, oraz władze decyzyjne w wierności dobru aż do poziomu prawości. Faktualność jest praktykowaniem zasad wyboru czynności wspierających więź z prawdą i dobrem faktów. Za pomocą faktualności realizuje się naprawcze działania jako czynności powodujące zmianę relacji z tym, co fałszywe i złe, by przejść do stałej więzi z prawdą i dobrem faktów materialnych.

METODA OSIĄGANIA FAKTUALNOŚCI
Faktualność posługuje się metodą polegającą na poszukiwaniu ze względu na skutek jego właściwej przyczyny, wskazuje zatem na czynności dzięki którym realizuje się faktualność władz poznawczych i decyzyjnych. Aby określić skutki praksologiczne trzeba odsłonić czynności dzięki którym człowiek osiągnął tą faktualność i wskazać na zasady jako swoiste przyczyny lub normy wyboru czynności dzięki którym się ją osiąga. Faktualność wyraża się w [1] nabytej sprawności trafnego rozpoznawania faktów w ich wewnętrznej strukturze, oraz rozpoznawania przejawów materii i formy współstanowiących każdy fakt materialny; [2] trafnym rozpoznawaniu prawdy i dobra jako przejawów istnienia każdego faktu materialnego. [3] w sprawności trwałego wiązania się człowieka z prawdą i i dobrem. Faktualność dotyczy władz umysłowych człowieka i funkcjonowania władz zmysłowych. W obszarze poznawczych i pożądawczych władz zmysłowych dotyczy powodowania ich nawyku podporządkowania się władzom umysłowym, co oznacza powodowanie nawyku tych władz wierności przedmiotowi ich doznań - faktowi materialnemu.

FAKTUALNOŚĆ WŁADZ UMYSŁOWYCH
Władze umysłowe to: intelekt syntetyczny, intelekt analityczny, władze decyzyjne. Intelekt syntetyczny jest główną intelektualną władzą poznawczą kontaktującą nas z realnymi faktami. Jego faktualność następuje przez wiedzę i mądrość. Drogą do tego wykształcenia jest właściwe temu intelektowi doznawanie elementów składowych współstanowiących fakt materialny, którymi są materia i forma faktu. Jako zasadą kontaktującą ten intelekt z tymi elementami jest rozumienie faktualne.

Intelekt analityczny pracuje na treściach świadomości. Faktualność jego to usprawnienie w mądrości. Nie odbiera on elementów składowych faktu, chodzi o to aby zgodnie z mądrością wiązał się w kulturze z tym co prawdziwe i dobre. Umysłowa władza pożądawcza podlega usprawnieniu w wyborze faktu ukazanego jej przez intelekt syntetyczny jako dobra i wyborze z kultury tego, co dobre dla intelektu analitycznego.

FAKTUALNOŚĆ POZNAWCZYCH WŁADZ ZMYSŁOWYCH
Poznawcze władze zmysłowe to: zmysły zewnętrzne (wzrok, słuch, poznanie, smak, dotyk) i wewnętrzne {zmysł wspólny, wyobraźnia czynna, wyobraźnia bierna (pamięć), władza konkretnego osądu (zmysł rozumny - vis cogitativa). Faktualność zmysłów zewnętrznych to wyćwiczenie ich w wierności faktowi, w dokładności recepcji tego co poznają, aby proces w recepcji nie włączały się działania zmysłów wewnętrznych. Faktualność zmysłów wewnętrznych polega na wierności faktowi: zmysł wspólny ma tylko scalić wszystkie odebrane informacje wywołane przez oddziałujące fakty zewnętrzne, wyobraźnia czynna ma wydobyć zespoły wrażeń dla pełnienia roli fizycznego znaku treści intelektualnych, wyobraźnia bierna (pamięć) - ma przechowywać kompozycje znaków i znaczeń - te kompozycje ma utworzyć władza konkretnego osądu - zmysł rozumny (vis cogitativa). Jako władza zmysłowa działa on mechanicznie jednak zgodnie z nabytym nawykiem. Wpływa na nią intelekt w większym stopniu niż na inne zmysły wewnętrzne, gdyż swoiście współpracuje ona z intelektem analitycznym. Zmysł ten łączy bowiem ze znakiem wewnętrznym te treści intelektualne, które stawia wobec niego intelekt analityczny. Zmysł ten swoiście naśladuje myślenie i dlatego nazywa się zmysłem rozumnym (vis cogitativa). Łączy on ze sobą znaki i znaczenia tworząc pojęcia powszechne, gatunkowe i rodzajowe. Może on pomylić rodzaje i gatunki i w związku z tym najtrudniej jest o jego faktualność w prawidłowym działaniu.

FAKTUALNOŚĆ ZMYSŁOWYCH WŁADZ POŻĄDAWCZYCH
Władzami tymi są fascynacje, pragnienia i uczucia. Poznanie zmysłowe przyjmuje w nas najpierw postać wyobrażeń, a pożądanie zmysłowe przybiera postać pragnień. Wyobrażenia dodane do wrażeń powodują fascynacje, pragnienia wiązane z wyobrażeniami wyzwalają uczucia. Tych połączeń dokonuje zmysłowa władza łączenia prawej pólkuli mózgu ppm (vis cogitativa - vcppm). Faktualność władz pożądawczych polega na [1]wiązaniu się z wyobrażeniami wiernymi wrażeniom zmysłów poddanych jako postać zmysłowa (species sensibilis) działaniu usprawnionemu intelektowi analitycznemu wrażliwemu nie tylko na elementy kultury, ale także na rozumienia faktualne w intelekcie syntetycznym; [2] uzyskaniu nawyku reagowania sfery pożądliwości na konkretne dobro fizyczne i reagowaniu na wyobrażenia nie w sposób dowolny, którym byłoby dodawaniem do wrażeń wyobrażeń wziętych z pamięci. Takie zareagowanie może powodować że kierujemy się uczuciem do czegoś czego nie ma. Uczucie powinno być reagowaniem na faktyczne dobro fizyczne;[3] tym aby nie dominowały w człowieku działania władz zmysłowych uniemożliwia to zgodne z prawdą poznanie i zgodne z dobrem decydowanie; [4] zmniejszeniu działań vcppm przejawiającym się w nieopanowanej potrzebie łączenia z nami wszystkiego co poznajemy i poddaniu tej władzy działaniu intelektu i władzy decyzyjnej. Uczucie jest zareagowaniem emocjonalnym na wyobrażenie cech faktu i drugiej osoby. Projekcje złych wyobrażeń przez vcppm może nas wprowadzić w błąd i spowodować lęk.

ZASADY FAKTUALNOŚCI
Określenie zasad faktualności chroni człowieka przed dowolnością. Faktualność władz poznawczych, która jest celem faktualizmu polega na wybieraniu czynności zgodnych z treścią faktów, a drogą do tego są zasady opacowane na gruncie faktonomii. Formułuje ona trzy zasdy ogólne: [1] zasada mądrości jako kierowania się prawdą i dobrem; [2] zasada otwarcia się na prawdę - tym samym wkład intelektu w proces faktualizacji; [3] zasada cierpliwości jako zdolność doznania dobra faktu jako sprawności będącej odpowiednikiem intelektu syntetycznego na terenie władzy decyzyjnej. Faktualność władz wymag wyróżnienia dwóch zasad szczegółowych : [1] zasadę wierności prawdzie czyli zgody na to co prawdziwe i dobre, i odrzucenie tego co fałszywe i złe; [2] zasadę opanowania opartego na kierowania się tylko do realnych faktów materialnych, a przede wszystkim do osób, a nie do artefaktów mentalnych: idei, wytworów kulturowych, atrakcyjnych stanowisk itd. Nie jest ono wyrzeczeniem się artefaktów w dziedzinie fizycznej, nie jest też wykluczeniem erudycji w dziedzinie intelektualnej. Chodzi w nim o to aby artefakty służyły osobom, a erudycja służyła ukazywaniu usprawnień intelektu i władzy decyzyjnej.

KONTAKT
ratchem@chem.pl