5. FAKTONOMIA

POSTĘPOWANIE.
Postępowanie jest interfaktem formalnym podmiotowanym przez władze decyzyjne. Kresem interfaktu jest fakt wybrany jako dobro. Władze decyzyjne w tym interfakcie nie opuszczają faktualnego obszaru człowieka i nie osiągają faktu, do którego dążą. Docierają tylko do dobra w człowieku jako przejawu jego materii, i pobudzają zatem interfakt materialny wsparty na przejawach materii, która kontaktuje człowieka z faktem jako dobrem. W ten sposób postępowanie, do którego skłania człowieka rozumienie faktualne, przenosi go od kontaktowania do obecności, która ma postać interfaktu opartego na własności aktualności faktu. Postępowanie które polega na odniesieniu się do faktu jako dobra przenosi człowieka w obszar interfaktu oczekiwania podmiotowanego przez materialną własność dobra. Samo trwanie tego interfaktu jest wartością faktualną, która badana jest przez etykę faktualną czyli faktonomię.

FAKTONOMIA

Faktonomia jest aksjologią faktualną, która traktuje o wartościach jako trwaniu interfaktów między faktami. Interfakty te to przede wszystkim akceptacja i otwarcie, które mają swe źródło w faktach, głównie jednak w osobach, oddziałujących materią i formą intelektualną. Trwanie tych interfaktów ma zatem źródło także w faktach, a wartość nie jest wyłącznie skutkiem decyzji. Z tego względu kulturze współczesnej i człowiekowi potrzebna jest faktologia, gdyż jest ona dziedziną ułatwiającą kontakt z realnymi faktami w ich materii i formie. Każda identyfikacja wewnętrznych przyczyn faktu, tzn jego formy i materii stanowi faktologię. Faktologia ustala także że są i czym są interfakty postępowania. Faktonomia ma znacznie węższy zakres badań - zajmuje się zasadami postępowania a nie identyfikowaniem interfaktów, które są skutkiem postępowania. Faktonomia dotyczy zatem wyboru działań, które powodują nawiązywanie relacji formalnych i materialnych, które z kolei chronią fakty w ich trwaniu istotowym. Faktonomia opracowuje też teorię wartości faktualnych.

PRZEDMIOT FAKTONOMII
Z analizy interfaktu postępowania wynika że przenosi on człowieka od kontaktowania do obecności, a z tego wynika już sam przedmiot i zadanie faktonomii: chronienie interfaktów jako relacji materialnych, formalnych, a tym samym chronienie samych faktów materialnych. W faktonomii nie chodzi o to aby człowiek dokonywał tylko wyborów. Są one także uwarunkowane przez artefakty formalne. Faktonomia swoiście wiąże człowieka z faktami i faktonami, oraz ułatwia dystansowanie się od artefaktów formalnych. Pomocna staje się tu faktologia, która identyfikuje wewnętrzne przyczyny faktów i faktonów i pomaga dystansować artefakty formalne jako jedyne żródło motywacji. Faktonomia nie zajmuje się identyfikowaniem przyczyn faktów, lecz bada przyczyny i zasady wyboru działań chroniących interfakty, które chronią też same fakty przed zniszczeniem. W ten sposób wartością staje się samo istnienie interfaktów, które chronią istnienie samych faków. Warością staje się np istnienie ekosystemów, lub pokojowe współistnienie narodów. W ten sposób faktonomia uzyskuje swój własny przedmiot badań i staje się samodzielną dyscypliną filozoficzną. Żadne zdanie faktologii, ani innej dyscypliny filozoficznej nie staje się zdaniem w obszarze faktonomii. Możemy wyróżnić trzy główne zasady postępowania: faktualność, kontemplację i mądrość.

FAKTUALNOŚĆ PRAKTYCZNA
Władze decyzyjne jako podmiot interfaktu postępowania aktywizowane są do działania poprzez informację o fakcie podaną ze strony głównie intelektu syntetycznego, który ukazuje im fakt jako dobro. Dzieje się to w trakcie kontaktowania z faktem, kiedy władze decyzyjne czynią to dobro powodem skierowania się i dążenia do tego faktu materialnego. Taka zależność powstaje w wyniku wychowania władz decyzyjnych, czyli dzięki usprawnieniu ich w podejmowaniu informacji intelektu syntetycznego. Mogą się one oprzeć na informacjach ze strony uczuć, a nawet władz zmysłowych. Władze decyzyjne nie uświadamiają sobie motywu, lecz mu tylko podlegają, nie są bowiem władzą poznawczą, lecz władzą decyzji. Dążenie ich do faktu, nie motywowane informacją intelektu o danym fakcie jako dobru, może wiązać człowieka z faktem który niszczy, i nie chroni osób i innych faktów materialnych. Jeżeli więc kierują się w swych decyzjach informacją przekazywaną im przez intelekt syntetyczny, to głównej zasady postępowania należy poszukiwać w tym intelekcie. Ale o postępowaniu decyduje zarówno intelekt jak i władze decyzyjne. To one kierują się do faktu jako dobra. Ta zdolność do kierowania się do faktu nazywa się faktualnością. Zasady współdziałania intelektów i woli w podejmowaniu decyzji faktonomicznych określa faktualizm.

KONTEMPLACJA TEORETYCZNA
Faktualność nie jest jedyną ani wystarczającą zasadą postępowania. Zasada faktualności skłania wolę do poszukiwania w intelekcie wspomagającej ją zasady, która wymaga namysłu i pocieszającego przekonania, że taką zasadę można znaleźć. Namysł i radość są istotą teoretycznej kontemplacji. Jest ona zachowaniem intelektu syntetycznego w poziomie poznania niewyraźnego. Jest ona radością przenikającą rozumienie faktualne. Cieszy człowieka to, że pobudzony rozumieniem faktualnym, skierował się do oddziałującego faktu matrialnego, i że zastaje tam dobro jako przejaw jego materii. Kontemplacja teoretyczna jest więc działaniem władz decyzyjnych i intelektu syntetycznego, ujawniająca ich współpracę w zakresie oglądania (gr.theorein) faktu, które wywołuje radość gdy wybrany fakt jawi się jako dobro.
Z powyższego jednak nie wynika nawiązanie interfaktu z dobrem dla nas, a więc dobrem chroniącym osoby. Można zafascynować się przecież pięknem liści marichuamy. Z tego wynika jedynie, ze zasada faktualności korzysta z zasady kontemplacji zgodnie z tym, że decyzje kierowane są informacją intelektu syntetycznego, który nie dysponuje ptzecież wiedzą analityczną. Nie mniej jednak kontemplacja jest potrzebną zasadą jednoczesnego działania władzy decyzjnej i intelektu syntetycznego jako oglądu (teoretycznego).

MĄDROŚĆ FAKTONOMICZNA
Intelekt syntetyczny motywuje władze decyzyjne w poziomie poznania niewyraźnego, ale również intelekt analityczny motywuje władze decyzyjne z poziomu mowy wewnętrznej i zewnętrznej. Znaczy to że przekazuje władzom decyzyjnym informacje o każdym fakcie jako dobru dla nas. Każdy fakt materialny przejawia się jako dobro i każdy posiada typową tylko dla niego formę. Ta forma sama w sobie, nie porównywana z innymi zachwyca swą strukturą. Nie wynika z tego, ze jest dobrem dla nas. Nie wystarczy więc rozumienie faktualne która ukazuje w faktach dobro-samo-w-sobie. To dobro musi być ukazane władzom decyzyjnym jako dobro-dla-nas na poziomie poznaia wyraźnego w postaci wiedzy. Intelekt syntetyczny na poziomie rozumienia faktualnego kontempluje zarówno dobre dla nas jak i pozostałe fakty. Władza decyzyjna może wiązać człowieka z różnymi faktami, tymi co chronią i tymi co niszczą jego formę materialną. Brak poinformowania władz decyzyjnych powoduje, że człowiek bez obaw sięga po wszystkie fakty jako dobre-w-sobie. Faktonomiczna zasada mądrości faktonomicznej polega na wybieraniu tych faktów, które są dobre-dla-nas. Do takiego wyboru konieczna jest wiedza analityczna pozwalająca odróżnić dobro od zła, przez które rozumiemy niszczący człowieka skutek jakiegoś faktu. Mądrość faktonomiczna to ujmowanie faktów w ich skutkach i przyczynach tzn. że intelekt syntetyczny w swej sprawności kontemplacji (rozumieniu faktualnym) odnosi się do faktu z pozycji prawdy i dobra, a intelekt analityczny rozpoznaje konsekwencje wiązania się z danym faktem materialnym.

POWIĄZANIA ZASAD POSTĘPOWANIA
Mądrość jest decydującą faktonomiczną zasadą wyboru działań chroniących fakty. Ujmuje ona z jednej strony fakt jako dobro-w-sobie, lecz ukazuje je władzom decyzyjnym tylko wtedy, gdy rozpozna je jako dobro-dla-nas. Tylko wtedy więź z tym dobrem chroni człowieka.
Kontemplacja teoretyczna pomaga intelektowi w tym mądrościowym ujęciu, pozwalając zatrzymać lub przerwać relację poznania, by w życzliwym i radującym odniesieniu do faktu samego w sobie rozważyć skutki więzi tego faktu z człowiekiem. Jest to posłużenie się przez intelekt myśleniem przy pomocy formalnego układu przyczyn i skutków.
Faktonomia daje zdolność do kierowania się człowieka ku faktowi jako dobru. Sama faktualność nie wystarcza do odróżnienia dobra-samego-w-sobie od dobra-dla-nas. Uznaje ona każde dobro za dobro-dla-nas.
Mądrość faktonomiczna to współdziałanie intelektów zarówno w generowaniu rozumienia faktualnego w poziomie poznania niewyraźnego, jak i wytwarzaniu oraz stosowaniu wiedzy w obszarze poznania wyraźnego. Z tego względu postępowanie nie jest zawsze wyraźnym i jasno ujmowanym działaniem człowieka. Kontemplacja teoretyczna intelektu syntetycznego może przez swój podziw zakłócić jasne zrozumienia intelektu analitycznego z obszaru wiedzy. Mądrość faktonomiczna to działanie intelektu syntetycznego w poziomie rozumienia faktualnego, ale korzystającego z ujęć intelektu analitycznego na terenie mowy wewnętrznej i zewnętrznej, wykorzystującego wiedzę, tylko dzięki temu intelekty jasno ujmują dobro-faktu-samego-w-sobie i jego dobro-dla-nas.

TEORIA WARTOŚCI
Intelekt rozpoznaje dobro-dla-nas, gdy ustala skutki wynikające z powiązania człowieka z tym dobrem. Porównuje zatem przyczynę i skutek. To porównywanie daje w wyniku wypowiedzi aksjologiczne czyli wartościujące. Faktonomia wymaga porównania skutków, wymaga więc wartościowania. Wartość jest rozpoznawaniem faktu jako dobra-dla-nas. Dobro-dla-nas jest podstawą uznania czegoś za wartość, która oznacza że cenny jest dla nas interfakt z faktem który jest dobrem-dla-mnie. Wartością jest zatem samo trwanie interfaktu chroniącego nas dobrem. Sam fakt jest faktem nie wartością. Interfakt z tym faktem jest relacją, nie wartością. Trwanie tego interfaktu jest czymś o co trzeba zabiegać. Aby uzyskać to trwanie trzeba interfakt chroniący nas podtrzymać naszymi działaniami intelektów i władz decyzyjnych. Wtedy trwa ten cenny interfakt. Jego trwanie jest dla nas czymś wartościowym, jest przekonującym nas celem i zadaniem. Trwanie tego interfaktu realnie chroni fakty, dlatego wartość sytuuje się w obszarze faktu, nie w obszarze poznania, idei. Chronienie interfaktów w ich trwaniu czyni nasze postępowanie i faktonomię czymś faktualnym. Postępowanie nie jest wtedy realizowaniem oderwanej idei, modelu życia, nie jest nawiązaniem do przemian kulturowych. Jest trwaniem przy faktach w powiązaniach z nimi. Jest trwaniem interfaktów uobecniających, dzięki czemu fakty kontaktują się z sobą, stanowią właściwe sobie środowisko i wspólnotę.

KONTAKT
ratchem@chem.pl